Άρθρο του Ι.Σούση

Για δεκαετίες οι επιστήμονες εκφράζουν την απογοήτευση τους για την αναντιστοιχεία ανάμεσα στη σταδιοποίηση της ενδομητρίωσης και τα κλινικά συμπτώματα μιάς γυναίκας. Έτσι γυναίκες με σοβαρή ενδομητρίωση δεν έχουν καθόλου πόνο, ενώ γυναίκες με ελάχιστη ενδομητρίωση υποφέρουν από σοβαρή δυσμηνόρροια. Το ίδιο συμβαίνει και με την υπογονιμότητα.

Υπάρχουν πάρα πολλοί καλοί λόγοι για την αποτελεσματική σταδιοποίηση μιας πάθησης και ιδιαίτερα της ενδομητρίωσης. Οι επιστήμονες θα μπορούν να μιλούν την ίδια γλώσσα, η διάγνωση θα ήταν πιο αξιόπιστη, οι συγκρίσεις θεραπειών ευκολότερες και η πρόοδος της έρευνας ταχύτερη, όλα προς όφελος των ασθενών.

Οι Adamson  και Pesta πρότειναν το 2010 έναν καινούργιο προγνωστικό δείκτη, που μπορεί να προβλέψει καλύτερα την πιθανότητα φυσικής σύλληψης σε γυναίκες με χειρουργικά διαγνωσμένη και ιστολογικά επιβεβαιωμένη ενδομητρίωση.

Ο Δείκτης Γονιμότητας Ενδομητρίωσης (Endometriosis Fertility Index EFI) αναπτύχθηκε αναλύοντας τα δεδομένα 579 υπογόνιμων γυναικών με ενδομητρίωση, που υποβλήθηκαν σε λαπαροσκοπική σταδιοποίηση της νόσου. Οι ωοθήκες, οι σάλπιγγες και οι απολείξεις της σάλπιγγας βαθμολογήθηκαν από τον χειρουργό, ανάλογα με την λειτουργική τους ικανότητα. Επιπλέον η ηλικία της γυναίκας, η διάρκεια της υπογονιμότητας σε έτη και το μαιευτικό ιστορικό της γυναίκας ελήφθησαν υπ’ όψιν στη δημιουργία του καινούργιου δείκτη EFI.

Στη συνέχεια ο δείκτης δοκιμάστηκε σε 222 γυναίκες. Οι ερευνητές βρήκαν εξαιρετικά καλή συσχέτιση στη πρόβλεψη αυτόματων συλλήψεων και κυήσεων του δείκτη και στα κλινικά αποτελέσματα,  για όλα τα στάδια της ενδομητρίωσης. Ειδικότερα για γυναίκες με σκορ EFI 9-10 που δείχνει τη μεγαλύτερη δυνατότητα φυσικής σύλληψης, τα ποσοστά κυήσεων ήταν 55% στον πρώτο χρόνο και 74% στα τρία χρόνια μετά την λαπαροσκόπηση. Σε γυναίκες με σκορ EFI 0-3 αντίθετα τα ποσοστά κυήσεως ήταν μόνον 10%.

Ο ίδιος ο Adamson είπε: Ο δείκτης EFI είναι ένα απλό και επιβεβαιωμένα αξιόπιστο κλινικό εργαλείο, που προβλέπει τη πιθανότητα φυσικής σύλληψης σε γυναίκες με ενδομητρίωση. Καθησυχάζει τις γυναίκες με καλή πρόγνωση και αποφεύγει το χάσιμο χρόνου σε γυναίκες με φτωχή πρόγνωση”

Έκτοτε η αξιοπιστία του δείκτη EFI έχει επαληθευτεί σε διαφορετικές μελέτες και σε διαφορετικούς πληθυσμούς.

Ο Wang  et al 2013, στη Κίνα ανέφερε ότι η χρήση του δείκτη EFI προέβλεψε καλύτερα τη πιθανότητα φυσικής σύλληψης σε 199 γυναίκες με ενδομητρίωση από ότι η σταδιοποίηση της ενδομητρίωσης με το παλαιό σύστημα της Αμερικανικής Εταιρείας Γονιμότητας (rAFS staging for endometriosis).

Ο Garaveglia et al 2015 εξέτασε την αξία του δείκτη EFI στην πρόβλεψη αυτόματης σύλληψης σε 104 Ιταλίδες με ενδομητρίωση. Ο δείκτης απεδείχθη αξιόπιστος προγνωστικός παράγων.

Ο Tomassetti et al 2013 εξέτασαν 233 Ευρωπαίες γυναίκες με ενδομητρίωση στο Βέλγιο. Βρήκαν στατιστικά σημαντική συσχέτιση ανάμεσα στον δείκτη EFI και τον χρόνο που μεσολάβησε για να συλλάβει μία γυναίκα φυσιολογικά.

Ο Boujenah et al 2015 στη Γαλλία έδειξε ότι ο EFI μπορούσε αξιόπιοστα να προβλέψει αυτόματη σύλληψη σε γυναίκες με ενδομητρίωση. Όταν η λαπαροσκοπική θεραπεία συνδυάστηκε και με εξωσωματική γονιμοποίηση τα ποσοστά κυήσεων στους 18 μήνες ήταν 78.8%.

Όλες οι γυναίκες που υποβάλλονται σε λαπαροσκόπηση και θεραπεία της ενδομητρίωσης, πρέπει να ζητούν από το γιατρό τους να υπολογίσει τον δείκτη EFI στη περίπτωσή τους. Έτσι θα έχουν στα χέρια τους ένα αξιόπιστο εργαλείο, που θα τις βοηθήσει να αποφασίσουν με αντικειμενικό τρόπο, κατά πόσον μπορούν να ελπίζουν σε φυσιολογική σύλληψη ή αντίθετα να μην χάνουν πολύτιμο χρόνο και να στραφούν έγκαιρα στην εξωσωματική γονιμοποίηση.

Φορμα χειρουργείου για τον υπολογισμό του δείκτη EFI. Το τελευταίο διάγραμμα δείχνει τα αναμενόμενα ποσοστά κυήσεων συμφωνα με το EFI σκορ.   G. David Adamson and J Pasta. Fertil Steril 2010;94:1609-15

Φορμα χειρουργείου για τον υπολογισμό του δείκτη EFI. Το τελευταίο διάγραμμα δείχνει τα αναμενόμενα ποσοστά κυήσεων συμφωνα με το EFI σκορ.
G. David Adamson and J Pasta. Fertil Steril 2010;94:1609-15