Άρθρο του Ιάκωβου Σούση, Ιατρού Αναπαραγωγής

Από τη στιγμή που ένα κορίτσι φτάσει στην εφηβεία, τα ωάριά της αρχίζουν να ωριμάζουν και βαθμιαία μειώνεται η ποιότητά τους. Μία νέα επιστημονική ανακάλυψη μπορεί να βοηθήσει τις γυναίκες να παρατείνουν την αναπαραγωγική τους ηλικία.

Γενετιστές στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ και συνάδελφοί τους από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ ανακάλυψαν έναν βιολογικό “διακόπτη” που καθυστερεί τη γήρανση του ωαρίου χωρίς να χειροτερεύσει η ποιότητά του.

Η έρευνα έγινε σε ένα μοκροσκοπικό είδος σκουλικιών που έχει μήκος μόλις ένα χιλιοστό και ονομάζεται C.elegans (καινοραβδίτης ο κομψός) επειδή, έχουν τον ίδιο αριθμό γονιδίων με τον άνθρωπο και τα ωάριά τους χρειάζονται μία μέρα για να ωριμάσουν (έχουν επίσης και νευρώνες, δέρμα, έντερο, μύες και άλλους ιστούς που μοιάζουν σε μορφή, λειτουργία και γενετικά χαρακτηριστικά με αυτά των ανθρώπων).

Οι ερευνητές ελπίζουν ότι η ανακάλυψή τους θα βοηθήσει να γίνει μεγαλύτερο το “γόνιμο παράθυρο” των γυναικών και να διατηρηθεί η καλή ποιότητα των ωαρίων τους και μετά τα 40 τους χρόνια.

Οι ερευνητές παρακολούθησαν τις αλλαγές σε κάθε ένα από τα 20.000 γονίδια του σκουληκιού κατά τη διάρκεια της δημιουργίας ώριμων ωαρίων και κατάφεραν να εντοπίσουν το γονίδιο (ogr-2) που ελέγχει το ρυθμό ωρίμανσής τους. Μελέτησαν επίσης τον βιοχημικό διακόπτη που ενεργοποιεί και απενεργοποιεί την ανάπτυξη των ωαρίων (MAP Kinase “MAPK”).

Όταν αφαίρεσαν το γονίδιο ogr-2 με τεχνολογία επεξεργασίας γονιδίων CRISPR, το MAPK άρχισε να υπερλειτουργεί και τα ωάρια των σκουληκιών γερνούσαν πολύ γρήγορα.

“Μελετήσαμε τον ρόλο του γονιδίου αφαιρώντας το από τη γονιδιακή αλληλουχία του σκουληκιού. Αυτομάτως, αυτά τα σκουλήκια έγιναν λιγότερο γόνιμα και τα ωάριά τους έμοιαζαν με τα ωάρια πιο ηλικιωμένων σκουληκιών”, είπαν οι ερευνητές.

Αυτά τα ευρήματα είναι πολύ σημαντικά επειδή τα γηρασμένα ωάρια είναι η βασική αιτία των γενετικών ανωμαλιών, των αποβολών και της υπογονιμότητας. Καθώς γερνούν τα ωάρια μίας γυναίκας, αναπτύσσονται ανωμαλίες.

Αν και η εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) δίνει τη δυνατότητα στους γιατρούς να επιλέγουν τα καλύτερα ωάρια, οι γυναίκες άνω των 35 ετών έχουν λιγότερες πιθανότητες να αποκτήσουν ένα υγιές μωρό με τα δικά τους ωάρια. Για γυναίκες άνω των 42 ετών, οι πιθανότητες αυτές είναι ακόμη μικρότερες.

Καθώς οι γυναίκες στον δυτικό κόσμο γίνονται σε όλο και μεγαλύτερη ηλικία για πρώτη φορά μητέρες, η επιστημονική κοινότητα κάνει “αγώνα δρόμου” για να βρει το κλειδί για την επιβράδυνση της ωρίμανσης των ωαρίων. Είναι πολύ σημαντικό λοιπόν να βρεθούν οι μηχανισμοί που ελέγχουν την ανάπτυξη των ωοθηκών και τη γήρανση των ωαρίων.

Αν και στα αρχικά στάδια της ακόμα, η ανακάλυψη αυτή θα μπορούσε να επηρεάσει τη διαχείριση της γονιμότητας της γυναίκας κατά δύο τρόπους.
Πρώτον: μικρή αύξηση του ισοδύναμου του ogr-2 μέσω ενός πρόσθετου τροφίμων. Αυτό θα μπορούσε να κάνει τις γυναίκες να διατηρούν την καλή ποιότητα των ωαρίων μέχρι να είναι έτοιμες να τα χρησιμοποιήσουν.

Δεύτερον: καταστολή του MAPK κατά τη διάρκεια των κύκλων εξωσωματικής γονιμοποίησης. Αυτό θα βοηθούσε τις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας να ωριμάσουν τα ωάριά τους κατά τρόπο σωστό και έτσι να αυξηθούν οι πιθανότητες να αποκτήσουν ένα υγιές μωρό.